Cuộc chiến tại Iran có khiến ông Kim Jong-un lo sợ cho tương lai của Triều Tiên?

Nhà lãnh đạo Kim Jong-un chắc hẳn đang có nhiều suy nghĩ phức tạp sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến tranh với Iran.

Triều Tiên đã nhanh chóng lên án các cuộc tấn công là một "cuộc chiến tranh xâm lược không thể biện minh".

Xét cho cùng, Triều Tiên và Iran đã hình thành một "liên minh máu mặt trận chống Mỹ" kể từ năm 1979, và sau đó xây dựng quan hệ hợp tác trong phát triển tên lửa.

Iran cũng là điểm đến hàng đầu cho vũ khí xuất khẩu từ Triều tiên, một cựu quan chức ngoại giao Triều Tiên nói với BBC trong điều kiện giấu tên.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, có hai yếu tố khiến Triều Tiên ở vị thế thuận lợi hơn Iran: Vũ khí hạt nhân và Trung Quốc.

Trong Chiến tranh Iraq năm 2003, cố lãnh đạo Kim Jong-il đã biến mất trong 50 ngày. Theo tình báo Hàn Quốc, ông Kim Jong-il đã dành phần lớn thời gian ẩn náu trong một boong-ke tại khu phức hợp Samjiyon, cách thủ đô Bình Nhưỡng khoảng 600km.

Nhưng bây giờ thì ngược lại, con trai ông là ông Kim Jong-un không hề né tránh việc xuất hiện trước công chúng, ngay cả sau khi lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích.

Sự khác biệt này, theo một cách nào đó đã phản ánh sự tự tin ngày càng tăng của Triều Tiên vào sức mạnh của họ, theo ông Jang Yong-seok, cựu giám đốc nhóm phân tích Triều Tiên thuộc Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc.

'Một dạng cường quốc hạt nhân'

Triều Tiên trên thực tế là một quốc gia có vũ khí hạt nhân – và thậm chí Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng từng nói vào năm 2025 rằng nước này "kiểu như một cường quốc hạt nhân" với "rất nhiều vũ khí hạt nhân".

Theo một báo cáo năm 2025 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Triều Tiên có khoảng 50 đầu đạn hạt nhân và đủ vật liệu phân hạch để sản xuất thêm 40 đầu đạn nữa.

Vào tháng 7/2024, Hàn Quốc cảnh báo rằng Triều Tiên đang ở "giai đoạn cuối" phát triển vũ khí hạt nhân chiến thuật, có tầm bắn ngắn hơn và được thiết kế để sử dụng trên chiến trường.

Năm ngoái, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cũng cho biết Triều Tiên sắp hoàn tất việc phát triển một tên lửa đạn đạo liên lục địa có thể tấn công lãnh thổ Mỹ bằng đầu đạn hạt nhân – dù hệ thống dẫn đường của tên lửa và khả năng bảo vệ đầu đạn khi tái nhập khí quyển vẫn còn bị đặt dấu hỏi.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) của Liên Hợp Quốc cho biết Iran có "một chương trình hạt nhân rất lớn và đầy tham vọng", nhưng chưa thấy bằng chứng nào cho thấy "một chương trình có cấu trúc để sản xuất vũ khí hạt nhân".

Sau thỏa thuận hạt nhân mang tính bước ngoặt năm 2015, Iran đã đồng ý áp đặt thêm hạn chế đối với chương trình làm giàu uranium của mình.

Việc thanh sát của IAEA cũng được mở rộng, góp phần làm chậm chương trình hạt nhân của Iran, theo Jang Ji-hyang, chuyên gia Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan, Hàn Quốc.

Tuy nhiên, sau khi ông Trump đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018, Iran bắt đầu hạn chế quyền tiếp cận của IAEA đối với các cơ sở hạt nhân của họ.

Trong một báo cáo mật, cơ quan giám sát này cho biết Iran đã chấm dứt mọi hợp tác sau cuộc chiến với Israel vào tháng 6/2025, hãng thông tấn AP đưa tin hồi tháng trước.

Trong khi đó, Triều Tiên đã tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên vào năm 2006, và ba năm sau đã trục xuất toàn bộ thanh sát viên của IAEA. Kể từ đó, Bình Nhưỡng đã tiến hành thêm năm vụ thử hạt nhân, lần gần nhất vào năm 2017.

Vào thời điểm đó, Triều Tiên muốn thúc đẩy đối thoại với Mỹ, dẫn đến hai cuộc gặp lịch sử giữa lãnh đạo hai nước vào năm 2018 và 2019.

Ông Kim Jong-un muốn dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế và đề xuất tháo dỡ nhà máy hạt nhân Yongbyon, nhưng ông Trump muốn nhiều hơn thế và các cuộc đàm phán cuối cùng đã đổ vỡ.

Hiện tại, Triều Tiên dường như tự tin hơn, khi cuộc chiến ở Ukraine đã đưa nước này xích lại gần Nga, quốc gia cung cấp hợp tác kinh tế và quân sự rất cần thiết, theo bà Jenny Town, người đứng đầu chương trình về Triều Tiên tại tổ chức nghiên cứu Stimson Center của Mỹ.

Tuy nhiên, ông Trump và ông Kim dường như có mối quan hệ khá tốt, với việc tổng thống Mỹ hồi năm ngoái đã ca ngợi nhà lãnh đạo Triều Tiên.

Theo bà Town, ông Kim nhận ra "những cơ hội đặc biệt khi làm việc với Trump", nhưng sẽ không "hy sinh để khôi phục mối quan hệ đó".

Dẫu vậy, Triều Tiên đã không công khai chỉ trích ông Trump khi lên án cuộc chiến với Iran. Và trong Đại hội Đảng hồi tháng trước, Triều Tiên tuyên bố rằng họ sẽ duy trì mối quan hệ tốt với Mỹ nếu vị thế của họ được tôn trọng – về cơ bản là để ngỏ cánh cửa đối thoại.

Trung Quốc, Nga và 'con tin hạt nhân'

Yếu tố địa lý cũng có lợi cho Triều Tiên – nước này giáp Trung Quốc, quốc gia coi Bình Nhưỡng là một thành trì quan trọng chống lại Mỹ và đồng minh Hàn Quốc. Và nếu chế độ Triều Tiên sụp đổ, Trung Quốc có thể phải đối mặt với một lượng lớn người tị nạn.

Đó là lý do tại sao trong lịch sử, mối quan hệ giữa hai quốc gia cộng sản này được mô tả là thân thiết như "môi với răng". Từ năm 1961, Trung Quốc đã cam kết bảo vệ Triều Tiên nếu nước này bị xâm lược trong một hiệp ước phòng thủ chung – hiệp ước duy nhất mà Bắc Kinh đã ký kết.

Điều này không có nghĩa là Trung Quốc luôn coi Triều Tiên là một đồng minh hoàn hảo, vì kho vũ khí hạt nhân ngày càng mở rộng của Bình Nhưỡng gây bất ổn khu vực.

Trung Quốc cũng có thể không hài lòng với việc Triều Tiên ngày càng xích lại gần Nga, đặc biệt là kể từ khi Bình Nhưỡng và Moscow cũng đã ký một hiệp ước phòng thủ vào năm 2024, theo nhà nghiên cứu Jang Yong-seok, thỉnh giảng tại Đại học Quốc gia Seoul.

Tuy nhiên, ông đánh giá rằng: "Triều Tiên có lợi ích chiến lược đối với Trung Quốc… Và Trung Quốc rất kiên định với các lợi ích chiến lược của mình, điều mà Kim Jong-un nhận thức rất rõ."

Triều Tiên cũng giữ Hàn Quốc và Nhật Bản như những "con tin hạt nhân" do vị trí địa lý gần kề, theo ông Jang từ Viện Asan.

Hai miền Triều Tiên chỉ cách nhau bởi Khu phi quân sự (DMZ) dài khoảng 250km và rộng 4km, và hai thủ đô chỉ cách nhau khoảng 200km.

Điều đó có nghĩa là khu vực đô thị Seoul, bao gồm cả Incheon và tỉnh Gyeonggi, nằm trong vùng tấn công trực tiếp của Triều Tiên, ông Jang, người từng là chuyên gia của Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc, cho biết.

"Liệu Hàn Quốc có thể chặn được tên lửa như Israel, Mỹ hay các nước Trung Đông khác hay không vẫn còn là điều đáng nghi vấn", ông nói thêm.

Nhật Bản cũng nằm trong vùng tấn công trực tiếp của Triều Tiên, và Bình Nhưỡng thường xuyên phóng tên lửa vào Biển Nhật Bản trong các cuộc thử nghiệm.

Hàn Quốc và Nhật Bản là nơi đóng quân của khoảng 80.000 binh sĩ Mỹ. Để so sánh, có khoảng 50.000 quân nhân Mỹ khác đóng quân ở Trung Đông.

Trao đổi với BBC, bà Ellen Kim từ Viện Kinh tế Hàn Quốc–Mỹ có trụ sở tại Washington DC, nói rằng cuộc chiến Iran có khả năng đã khiến ông Kim Jong-un hình thành nhận thức mạnh mẽ rằng ông Ali Khamenei "bất lực vì không có vũ khí hạt nhân", và rằng đàm phán với Mỹ sẽ không đảm bảo sự sống còn của chế độ.

Đồng quan điểm, bà Jenny Town cho rằng: "Triều Tiên có thể đã phải chịu nhiều tổn thất trong quá trình theo đuổi năng lực răn đe hạt nhân, nhưng trong những thời điểm như thế này, Kim Jong-un gần như chắc chắn tin rằng ông ta đã đưa ra quyết định đúng đắn, bởi cái giá phải trả khi tấn công một quốc gia có vũ khí hạt nhân là quá lớn để trở thành một lựa chọn khả thi."

Biên tập và tường thuật bổ sung: Grace Tsoi & Mark Shea

Ảnh minh họa: Andro Saini từ đội East Asia Visual Journalism

Hình ảnh: Getty Images

Bản đồ: East Asia Visual Journalism