Biển Đông: Trung Quốc phong tỏa lối vào bãi cạn Scarborough

Trung Quốc đang sử dụng tàu chiến và hàng rào để siết chặt kiểm soát lối vào bãi cạn Scarborough ở Biển Đông trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Philippines liên quan đến khu vực tranh chấp này, theo hình ảnh vệ tinh do Reuters thu được.

Scarborough là một trong những địa điểm tranh chấp hàng hải nóng nhất ở châu Á, nơi một số nhà ngoại giao và nhà phân tích lo ngại rằng những mâu thuẫn và đối đầu kéo dài có thể leo thang thành xung đột vũ trang.

Bốn tàu đánh cá, một tàu hải quân hoặc tàu hải cảnh của Trung Quốc và một rào chắn nổi mới được ghi nhận tại khu vực này, trong bối cảnh Philippines đang điều động các tàu tuần tra bờ biển và tàu đánh cá của mình để hỗ trợ ngư dân thường xuyên bị các tàu tuần tra lớn hơn của Trung Quốc xua đuổi.

Các bức ảnh chụp vào ngày 10 và 11/4 cho thấy các tàu đánh cá neo đậu dọc theo lối vào bãi cạn, ngoài ra còn có một rào chắn nổi trải dài ngang qua trong bức ảnh ngày 11/4.

Nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh Vantor, trước đây là Maxar Technologies, cho biết có thể nhìn thấy một tàu tuần tra hải quân hoặc tàu tuần tra hải cảnh của Trung Quốc ngay bên ngoài lối vào bãi cạn Scarborough hôm 10/4.

Được đặt tên theo một con tàu của Anh bị mắc cạn tại rạn san hô này gần ba thế kỷ trước, bãi cạn Scarborough nằm cách Philippines 200 km và thuộc vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Bãi cạn này được khao khát vì có nguồn cá dồi dào và một đầm phá màu ngọc lam tuyệt đẹp – nơi trú ẩn an toàn cho các tàu thuyền khi có bão.

Trung Quốc gọi bãi cạn này là đảo Hoàng Nham, trong khi Manila gọi là bãi cạn Panatag hay Bajo de Masinloc.

Vị trí của bãi cạn này mang tính chiến lược đối với Bắc Kinh, khi nằm ở giữa Biển Đông và gần các tuyến hàng hải nơi có lưu lượng hàng hóa lên tới 3.000 tỷ mỗi năm.

Philippines và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough nhưng chủ quyền này chưa bao giờ được xác lập và thực tế bãi cạn này nằm dưới sự kiểm soát của Bắc Kinh.

Từ năm 2025, Trung Quốc đã phê duyệt việc thành lập một khu bảo tồn thiên nhiên tại bãi cạn Scarborough, với mục đích bảo tồn hệ sinh thái rạn san hô rộng 3.524 héc ta. Khu vực này sẽ bao phủ toàn bộ phía đông bắc của đảo san hô hình tam giác, rất gần với lối vào duy nhất dành cho các tàu lớn.

Các tàu thuyền của ngư dân Philippines vẫn hoạt động tại đó nhưng bị sự hiện diện của Trung Quốc áp đảo.

Trung Quốc đã chiếm giữ bãi cạn này vào năm 2012 sau một cuộc đối đầu với Philippines và kể từ đó đã duy trì lực lượng hải cảnh và tàu cá tại đây.

Bãi cạn Scarborough trên thực tế nằm dưới sự kiểm soát của Bắc Kinh ngay cả khi các tàu Philippines vẫn cố gắng hoạt động ở đó.

Vào tháng 1/2026, quân đội Philippines và Hoa Kỳ đã cùng nhau tuần tra tại bãi cạn trong cuộc tập trận lần thứ 11 giữa hai đồng minh theo hiệp ước.

Các cuộc đối đầu quân sự giữa Philippines và Trung Quốc đã leo thang dưới thời Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., người đã xích lại gần hơn với Mỹ để đáp trả sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc tại tuyến đường thủy nhộn nhịp này.

Hàng ngàn binh sĩ của Mỹ và Philippines dự kiến ​​sẽ bắt đầu các cuộc tập trận quy mô lớn trên khắp quần đảo Philippines trong tháng này, bao gồm cả ở Zambales, có bờ biển cách bãi cạn Scarborough khoảng 120 hải lý.

Các nhà ngoại giao cho biết các cuộc tập trận và sự căng thẳng đang leo thang tại khu vực này đang được theo dõi chặt chẽ trong bối cảnh lo ngại Trung Quốc có thể lợi dụng việc Mỹ được cho là bị phân tâm bởi xung đột Iran và nỗ lực mở lại eo biển Hormuz.

Manila cho biết ldân quân biển Trung Quốc vận hành một số tàu đánh cá tại bãi cạn và các khu vực tranh chấp khác ở Biển Đông, nhưng Bắc Kinh chưa bao giờ thừa nhận điều này.

Ngày 12/7/2016, Tòa Trọng Tài Thường Trực ở The Hague (Hà Lan) đã ra phán quyết mang tính bước ngoặt rằng "không có cơ sở pháp lý" cho việc Trung Quốc đòi hỏi "quyền lịch sử" tại các vùng biển nằm trong bản đồ "đường 9 đoạn" ở Biển Đông.

Nhưng việc xác lập chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough nằm ngoài phạm vi phán quyết.