Hy vọng mới cho lao động nhập cư TQ

Kinh tế toàn cầu đi xuống đã khiến cho hàng triệu dân nhập cư từ các vùng nông thôn vào thành thị đã bị mất việc ở các thành phố Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện đang có những tín hiệu phục hồi, như tường thuật dưới đây là phóng viên Lesley Curwen trong chuyến đi tới Trường Sa, thủ phủ tỉnh Hồ Nam thuộc vùng đông nam Trung Quốc.

Đó là một nơi rộng, đầy bụi bặm với những tấm cửa sổ cao, trần nhà cao, có lẽ cao gấp đôi so với một nhà thờ thông thường ở Âu châu.

Nhưng đó cũng là nơi mà hình ảnh tôn giáo bị đổ vỡ. Toàn tiếng người trò chuyện lao xao ồn ã, với thứ mùi như thể cả ngàn người đồng loạt vã mồ hôi, nhớp nháp.

Đó chính là phòng chờ số ba của ga xe lửa Trường Sa thuộc tỉnh Hồ Nam, cách thủ đô Bắc Kinh 14 giờ tàu chạy.

Có 20 triệu lao động nhập cư từ nông thôn Trung Quốc đã mất việc trong các nhà máy hồi năm ngoái, do tình trạng kinh tế toàn cầu đi xuống.

Họ đành từ bỏ cuộc sống đô thị, trở về với gia đình và những vạt ruộng nho nhỏ.

Thế nhưng trong vài tháng qua, theo chính phủ Trung Quốc thì họ đã bắt đầu trở lại, mang theo niềm hy vọng tiến vào các khu thành thị.

Tuyển người mới

Lẫn trong đám đông người ngồi chờ, tôi gặp Chu Ching-Hu, một thanh niên 30 tuổi cao lêu nghêu, ngượng nghịu trong chiếc sơ mi kẻ sọc.

Anh cùng hai người khác nữa cùng làng được hứa có việc làm tại một nhà máy gốm sứ ở tỉnh Quảng Đông, một nơi tập trung rất đông các nhà máy sản xuất ở Trung Quốc.

Anh nói ở làng quê miền núi của mình chẳng hề có nhà máy, cũng chẳng có tiền, thậm chí việc đi lại còn khó khăn.

Mẹ anh cùng hai người con sống dựa vào số rau củ tự trồng, bởi họ không có tiền để mua bất kỳ cái gì khác. Cho nên anh phải khăn gói đi Quảng Đông.

Chu Ching-Hu và những người khác được một người hoạt bát đưa tới nơi làm việc mới. Người này hóa ra là cha của ông chủ nhà máy.

Ông nói cần tuyển người mới, vì tình hình bắt đầu nhộn nhịp trở lại. Nhưng mảng xuất khẩu chính của họ đã bị ảnh hưởng nặng nề.

Ông lắc đầu, kể rằng bên mua nước ngoài đã trả 30% tiền đặt cọc cho các đơn hàng, nhưng rồi không trả nổi phần còn lại.

Ông buồn rầu nói: "Chúng tôi đành chất các món hàng đó trong kho." Mà hóa ra nhà kho lại chính là nơi các nhân công mới phải qua đêm trong một căn nhà tạm. Nhưng họ cũng chả mấy bận tâm.

Nhìn nụ cười trên gương mặt Chu Ching-Hu, tôi tự hỏi không biết công việc mới của anh có bền hay không. Giới chủ các nhà máy ở Trung Quốc thì đang hy vọng việc xuất khẩu sẽ tốt trở lại do phương Tây đang ra khỏi thời khủng hoảng.

Thị trường trong nước

Từ hàng chục năm qua, xuất khẩu đã đem lại mức tăng trưởng phi mã. Nhưng nay Trung Quốc thừa nhận rằng mô hình kinh tế đó là không bền vững.

Nó khiến cho đất nước rất dễ rơi vào các cơn sốc như cuộc khủng hoảng tín dụng. Thủ tướng Ôn Gia Bảo cam kết Trung Quốc nay sẽ phải sản xuất nhiều hàng hóa hơn nữa cho thị trường trong nước.

Tôi đã gặp một số người hưởng lợi trực tiếp từ chuyện này. Li Fung, một phụ nữ 22 tuổi trẻ trung, tự tin, giản dị, gần đây mới được tuyển vào nhà máy sản xuất xe hơi Geely ở ngay ngoại vi Trường Sa.

Tôi gặp cô ở một nơi thậm chí còn ồn ào hơn cả ở nhà chờ ga xe lửa. Mũi tôi tắc nghẹt vì mùi kim loại nóng.

Các công nhân đeo một thứ giống như súng lazer trong truyện hoạt hình thời thập niên 1950, bắn sơn thân xe, hàn các bộ phận và tạo thành những đuôi xe rất đẹp lấp lánh màu vàng.

Đó là dây chuyền sản lắp ráp loại xe gia đình Vision. Doanh số bán đã tăng 38%, hầu hết bán cho các khách hàng Trung Quốc.

Hãng xe được hưởng lợi nhờ chính sách kích thích kinh tế của chính phủ, theo đó cho bán chiết khấu và trợ giá để khuyến khích người tiêu dùng mua xe mới, như xe Vision.

Hãng mới tuyển dụng 300 nhân viên mới, trong đó có Li Fung.

Tốt nghiệp đại học, biết nói tiếng Anh, cô nói với tôi công việc ở dây chuyền lắp ráp là "quá đơn giản", cho nên cô quyết tâm tìm một công việc tốt hơn ở bộ phận kỹ thuật.

Cô nói: "Tôi muốn làm quản đốc. Tôi có khả năng."

Dẫu gì thì Li Fung cũng vẫn là người may mắn khi được vào làm ở Geely. Nhiều bạn học của cô hiện vẫn thất nghiệp. Cô dành phần lớn thời gian trong khu nhà tập thể của nhà máy và ăn uống ngay tại căng-tin nơi làm việc.

Liệu công việc của cô có bền hơn của Chu Ching-Hu ở nhà máy làm hàng gốm sứ xuất khẩu không?

Có, bởi nhà máy của cô đang sản xuất ra những thứ chính phủ muốn, những sản phẩm nhằm hấp dẫn người tiêu dùng Trung Quốc.

Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra khi số tiền kích thích phát triển và các biện pháp cắt giảm thuế cùng khoản trợ giá cạn kiệt? Liệu rồi người tiêu dùng Trung Quốc có tiếp tục mua hàng không?

Hiện đang có những cảnh báo u ám rằng tình trạng bong bóng trong thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản Trung Quốc vẫn chưa nổ bung, cho nên rất có thể nó sẽ dẫn tới một đợt đi xuống nghiệt ngã nữa.

Tôi chia tay Li Fung trong lúc những chiếc xe hơi đang rời khỏi dây chuyền, hú rít điên loạn trong khâu kiểm tra còi kỹ lưỡng.

Cô cười hớn hở và vẫy tay, một biểu hiện sống động của tinh thần lạc quan đã giúp Trung Quốc vươn lên thành nền kinh tế lớn thứ ba trên thế giới.