Công nhân dầu khí 'đòi nợ' Chavez

Bên bờ của một trong các hồ lớn nhất thuộc Châu Mỹ La Tinh có thành phố Ciudad Ojeda chuyên sống về kỹ nghệ dầu hỏa.

Gần như bất cứ một ai trong thành phố này đều sống nhờ kỹ nghệ này, hoặc là công nhân hợp đồng trực tiếp hoặc mở các quán ăn, quán rượu và cửa hàng nhỏ để phục vụ cho các công nhân dầu hỏa tiêu tiền mà không đắn đo.

Tháng qua, có một đổi mới đang kể xảy ra tại thành phố này: hàng chục nhà thầu bị quốc hữu hóa cùng với tài sản của họ.

Qua đêm, 300 chiếc tàu và ước chừng tám ngàn công nhân đã được chuyển sang cho chính phủ quản lý.

Không lương

Dân chúng đã đổ xô ra đường phố ăn mừng khi Tổng Thống Hugo Chavez đến thăm bến cảng bên hồ Maracaibo để gặp các công nhân ngành dầu hỏa vừa được quốc hữu hóa.

Họ đã vẫy cờ đỏ và ăn mừng vì được nhập vào công ty năng lượng quốc doanh PDVSA.

Một vài tuần sau, các cuộc liên hoan này đã biến thành các cuộc phản đối.

Tại quảng trường chính của thành phố Ciudad Ojeda, khoảng một trăm công nhân đã biểu tình ầm ĩ dưới cái nóng của một buổi trưa hè.

Một số nói rằng họ đã mất việc làm trong tiến trình quốc hữu hóa , trong lùc một số người khác nói rằng lương tháng của họ bị 'đóng băng'.

Jose Cardoso, cha của bốn đứa trẻ nói: "Tôi không nhận được lương từ hai tháng nay."

Ông nói:"Nhà của tôi không còn lương thực để dùng và chúng tôi đang tuyệt vọng" và nói thêm rằng thà là đi tù còn hơn là không nhận được lương.

Nợ hay tiết kiệm?

Vào lúc quốc hữu hóa, Tổng Thống Chavez nói biện pháp này đã tiết kiệm cho chính phủ bảy trăm triệu đôla.

Ông nói: "Điều quan trọng hơn là tất cả các khâu sản xuất dầu hỏa ở tây bộ nước Venezuela hiện nay nằm trong tay của người Venezuela.”

Tuy nhiên, đối với một số nhà phân tích, việc lấy đi công tác của các nhà thầu chuyên trách tư nhân và giao cho công ty ô dù quốc doanh PDVSA, có nhiều nguy hiểm.

Cựu giám đốc điều hành của công ty Shell, ông Alberto Quiroz nói:

"Trước hết, Tổng Thống Chavez có được trong tay số tiền này, mà tôi không biết làm sao ông ta coi đó là một số tiền tiết kiệm."

"Có những dịch vụ mà ông ấy phải thanh toán dù sớm hay muộn."

"Thứ nhì, ông Chavez nói rằng công ty quốc doanh PDVSA có thể đảm trách các dịch vụ này rẻ hơn là các công ty tư nhân chuyên trách. Điều này còn phải bàn thảo và cá nhân tôi, tôi nghĩ rằng rồi ra các dịch vụ này sẽ đắt hơn."

Gần như tê liệt

Ông Quiroz tin rằng tiến trình quốc hữu hóa đã tạo ra tình trạng kém hiệu năng trong kỹ nghệ dầu hỏa mà mọi người đã thấy dược tại thành phố Ciudad Ojeda.

Các nhật báo, mà nhiều trong số này có lập trường chống lại ông Chavez, đã đưa tin gần như là hàng ngày theo đó, các tàu kéo mà nay đã được vào quốc danh, đều nằm ụ chờ được sửa chữa.

Các tin này thật khó mà kiểm chứng vì quân đội canh gác các công ty quốc doanh và không cho ai ra vào.

Tuy nhiên, một chủ nhân của một xí nghiệp có quá trình hoạt động 25 năm trong nghề dầu hỏa tại thành phố Ojeda, tin rằng mọi chuyện nay đã trì trệ gần như đi tới mức tê liệt từ tháng Năm.

Juan Lacorte, cựu giám đốc của công ty dịch vụ dầu hỏa Gutesca vừa được quốc hữu hóa thường, nói: "Thông thường, quí vị sẽ thấy từ 30 đến 40 chiếc tàu hoạt động trên mặt hồ cùng một lúc."

"Ngày nay, hên lắm quí vị vị mới thấy được ba hay là bốn. Các công ty của chúng tôi bị ngưng hoạt động và giới công nhân bị thiệt thòi nhất. Tôi nghĩ rằng chính phủ này là một chính phủ xã hội chủ nghĩa chứ."

Công ty quan trọng

Ông Chavez nói rằng những lời than phiền từ những người như ông Lacorte là vô căn cứ, và ông ngược lại đã cáo buộc họ là thuộc giai cấp tư bản, ngồi đó làm giàu đã quá lâu từ tài nguyên thiên nhiên của đất nước, bỏ mặc giới nghèo.

Chính phủ cũng bác bỏ các tin theo đó công quốc doanh PDVSA đang bị khó khăn.

Bộ trưởng dầu hỏa, ông Rafael Ramirez, mới đây đã công bố các con số cho năm 2008 theo đó doanh thu của công ty này là 9,5 tỷ đôla tức là tăng 50% so với năm 2007.

Ông nói với các nhà báo: "PDVSA là công ty dầu quan trọng vào hàng thứ tư trên thế giới."

Kiểm soát tài nguyên

Tuy nhiên, mức nợ của công ty PDVSA cũng rất đáng kể là 7,5 tỷ đôla. Một số người tin rằng công ty dầu khổng lồ này gần đi tới chỗ kiệt quệ về tài chính hoặc phải ngưng hoạt động.

"Nếu PDVSA là một công ty tư nhân, thì tôi chắc rằng công ty này sẽ gặp rắc rối lớn vào lúc này," ông Quiroz đã nói như trên.

"Điểm khác biệt là khi vào quốc doanh, có một số biện pháp mà chính phủ có thể áp dụng mà các công ty tư nhân thì không, chẳng hạn như các vụ quốc hữu hóa ở bang Zulia chẳng hạn."

Vấn đề mà nhiều nhà quan sát đang hỏi là liệu giá dầu thấp có sẽ ảnh hưởng gì tới khả năng chi trả của Tổng Thống Chavez cho các chương trình được lòng dân trong lãnh vực y tế, giáo dục và giảm nghèo hay không.

Cựu kinh tế giá chính phủ ông Sojo nói: "Chẳng ảnh hưởng gì, vì chúng tôi đã có trải qua một giai đoạn, khi mà giá dầu thấp, đã kéo theo mức thu nhập quốc dân thấp. Nhưng Tổng Thống Chavez đã nhận dạng ra một số lãnh vực mà chúng tôi có thể giảm nhưng không gây thiệt thòi nhiều cho dân chúng."

"Chính phủ Venezuela sẽ cắt tất cả các khoản chi tiêu xa xỉ không cần thiết trước khi cắt giảm các chương trình chi tiêu cho xã hội."

Tuy nhiên, quang cảnh của nhiều người trung thành với Tổng Thống Chavez, mặc đồng phục của công ty PDVSA, và biểu tình trước cổng của công ty này, sẽ làm cho chính phủ quan ngại.