Sgeadachadh £1m air taigh-feachd far am fuirich luchd-siridh comraich

Thèid obair sgeadachaidh luach £1m a dhèanamh air ionad airm ann an Inbhir Nis mar phàirt de phlana airson mu 300 neach-siridh comraich a chumail ann.

Thuirt Oifis na Dùthcha gu bheil còmhraidhean a' dol gus Gearastan nan Camshronach agus campa trèanaidh airm ann an Sussex a chleachdadh mar àiteachan-fuirich do luchd-siridh comraich.

Tha an cùmhnant a' toirt buaidh air mu 12 togalach aig an taigh-feachd, a tha faisg air meadhan baile Inbhir Nis 's a chaidh a thogail o chionn 140 bliadhna.

Thog comhairlichean aig Comhairle na Gàidhealtachd agus Riaghaltas na h-Alba dragh mu cho freagarrach 's a tha an làrach.

Tha grunn togalaichean cloiche a' dèanamh suas an taighe-feachd, a th' air a chlàradh aig Ìre B.

B' ann ann a bha Camshronaich Ghàidhealach na Banrigh Fhèin stèidhichte bho 1886 gu 1960, 's bhon uair sin tha an t-arm air a bhith ga chleachdadh.

Chaidh pàirtean den làraich a chleachdadh mar àiteachan-fuirich do dhaoine à Afganastan o chionn ghoirid.

Fon chùmhnant dheadh na h-ùrlaran, na ballachan, mullaichean nan seòmraichean agus dorsan a ghlanadh, le duslach is lìn damhan-allaidh a thoirt air falbh.

Bheirear air falbh dealbhan, sgeadachaidhean, soidhnichean agus bùird-sanais a th' ann an-dràsta.

Bidh ceist ann mun chlàr-ama is Sir Keir Starmer air a radh Dimàirt gum biodh luchd-siridh comraich a' fuireach ann an ionadan-airm ro dheireadh na bliadhna.

Dhearbh Oifis na Dùthcha gu bheil an taigh-feachd na phàirt den phlana aca stad a chur air cleachdadh thaighean-òsta airson luchd-siridh comraich a chumail.

"Tha an dearg-chaothach oirnn mu na th' ann de dh'imrichean mì-laghail a tha a' fuireach ann an taighean-òsta," thuirt labhraiche.

"Dùinidh an riaghaltas seo a h-uile taigh-òsta sa bheil luchd-siridh comraich a' fuireach. Tha obair air tòiseachadh, le làraichean nas fhreagarraiche gan toirt air adhart 'son cuideam a thoirt far choimhearsnachdan."

"Tha sinn ag obair gu dlùth le ùghdarrasan ionadail, uachdarain agus tarsainn an riaghaltais gus cabhag a chur air gnothaichean."

Thuirt Oifis na Dùthcha gum biodh cùmhnantan air luchd-siridh comraich gum feumadh iad nochdadh air ais aig an ionad gach oidhche.

Thuirt iad gum feumadh gach làrach cumail ri inbhean sàbhailteachd, tèarainteachd, slàinte is sunnd.

Thuirt Comhairle na Gàidhealtachd, a chumas coinneamh shònraichte mu na planaichean an ath-sheachdain, gur e an tuisge acasan gun tèid Gearastan nan Camshronach a chleachdadh aig diofar amannan mar àite-fuirich shealadach.

Thog Fear-Gairm na Comhairle, an comhairliche neo-eisimeileach Bill Lobban, Ceannard na Comhairle Rèamonn Bremner aig an SNP, agus ceannard Lib Deamach na Comhairle, Alasdair Christie, dragh mun phlana.

Ann an co-bhrath, thuirt iad: "'S e an dragh as motha a th' oirnn a' bhuaidh a bheir am moladh seo air co-tharraing na coimhearsnachd, leis na h-àireamhan air a bheileas a' bruidhinn an-dràsta.

"'S e coimhearsnachd a th' ann an Inbhir Nis a tha cuimiseach beag, ach tha coltas nach deach beachd a thoirt air a' bhuaidh a dh'fhaodadh seo a thoirt gu h-ionadail agus air Ghàidhealtachd nas fharsainne le Riaghaltas Bhreatainn."

Chaidh an suidheachadh a thogail an dà chuid aig Westminster is Holyrood Diciadain.

Chuir am BP Lib Deamach Aonghas Dòmhnallach ceistean air adhart anns na Cumantan is e a' faighneachd carson nach robh e fhèin, Riaghaltas na h-Alba is Comhairle na Gàidhealtachd air fios fhaighinn ro-làimh.

Thuirt Mgr Dòmhnallach nach robh e a' tuigsinn carson a bha Riaghaltas na Rìoghachd Aonaichte airson luchd-siridh comraich a ghluasad a-mach à taighean-òsta ann am meadhan bhailtean is an uairsin cuid a chur a dh'àite eile ann an Inbhir Nis a tha glè fhaisg air meadhan a' bhaile.

"'S e gu ìre mhòir an aon rud a th' ann," thuirt Mgr Dòmhnallach.

Thuirt Ministear Oifis na Dùthcha, Alex Norris, gun robh e a' tuigsinn carson a bha mì-thoileachas ann is ghabh e ris gun robh còir aig Mgr Dòmhnallach fios fhaighinn ron seo.

Gheall e gun coinnich e ris is thuirt e gu bheil na h-oifigich aige air a bhith a' bruidhinn ri Riaghaltas na h-Alba is ùghdarrasan ionadail.

Dh'innis e gu bheil Oifis na Dùthcha an-còmhnaidh a' coimhead air an t-suidheachadh ionadail nuair a tha iad a' taghadh làraichean.

Thog e cuideachd air mar a bha Gearastan nan Camshronach air a chur gu feum bho chionn ghoirid mar àite-fuirich do dh'Afghanaich a bha roimhe air feachdan Bhreatainn a chuideachadh.

Ann am Pàrlamaid na h-Alba thuirt am BPA Gàidhealach Tòraidheach Èideard Mountain gu bheil draghan mòra ann mun bhuaidh a bheireadh seo air seirbheis na slàinte ann an Inbhir Nis "a tha mar-thà fo uallach".

Fhreagair Rùnaire a' Cheartais Shòisealta, Shirley-Anne Somerville, gu bheil Alba a' cur fàilte air luchd-siridh comraich ach gu bheil i a' tuigsinn carson a tha draghan air nochdadh gu h-ionadail "air sgàth 's mar a chaidh seo fhoillseachadh".

Tha i ag ràdh gu bheil i air sgrìobhadh gu Rùnaire na Dùthcha a shireadh gealltanais mu na seirbheisean a bhios ri fhaighinn dha daoine aig an làraich, is gu bheil e deatamach gum bi co-obrachadh ann eadar riaghaltasan is ùghdarrasan ionadail.

Bha eas-aonta ann eadar an dithis a thaobh dè fios a bha aig Riaghaltas na h-Alba mun chùis.

Thuirt Shirley-Anne Somerville gun d' fhuair i a-mach mu na planaichean anns na meadhanan Dimàirt, is gun robh i air fiosrachadh iarraidh air a' mhìos seo chaidh nuair a chuala oifigich gum faodadh seo tachairt.

Thuirt Mgr Mountain gun robh seo doirbh a thuigsinn is Alex Norris air a ràdh gun robh na h-oifigich aigesan air a bhith a' bruidhinn ri Riaghaltas na h-Alba is ùghdarrasan ionadail.