'Dhiiggiisa oo HIV leh ayuu igu duray markii aan diiday in uu i guursado'

Dhacdo naxdin leh ayaa ka dhacday Telangana. Nin dhalinyaro ah oo xanaaqsan ayaa haweeney da'yar ku duray dhiiggiisa oo qaba HIV ka dib markii ay diiday in uu guursado.

Booliska Telangana ayaa bixiyay xogtan. Haweeneyda hadda waxay ku jirtaa daaweyn isbitaal.

Kiiskan ayaa laga diiwaan geliyay saldhigga booliska Pocharam IT Corridor ee duleedka magaalada Hyderabad.

Sida ay boolisku sheegeen, dhowr bilood ka hor, qoyska haweeney 24 jir ah oo ku noolaa deegaanka Annojiguda ee duleedka Hyderabad iyo qoyska nin 25 jir ah oo deris ahaa ayaa ku heshiiyay guurka labadan qof. Labada qoysna waxay ahaayeen qaraabo.

Eedeysanahu wuxuu la noolaa hooyadiis kaddib geeridii aabbihii. Qoyskiisu waxay ka soo guureen deegaanka Jangaon qiyaastii 25 sano ka hor waxayna degeen Hyderabad. Eedeysanaha wuxuu ka shaqeeyaa shirkad gaadiid.

"Maadaama waalidiinta eedeysanaha looga shakisan yahay in ay qabaan AIDS, waalidiinta gabadha waxay ka codsadeen in wiilka la baaro qiyaastii lix bilood ka hor qorshaha guurka." "Baaritaan lagu sameeyay shaybaar ku yaal Uppal ayaa muujiyay inuu HIV-positive yahay. Sidaas darteed, guurka waa la joojiyay," ayay waalidiinta gabadha ku sheegeen cabashadooda booliska. "Wiilku wuu xanaaqay sababtoo ah guurka waa la joojiyay," ayuu yiri Vijay Bhaskar Reddy, oo ah sarkaal boolis oo ka tirsan saldhigga Pocharam IT Corridor.

"Baaritaankeenna ayaa muujiyay in wiilku uu dhiiggiisa ku duray haweeneyda si uu uga dhigo mid isaga uun u gaar ah. Wuxuu u maleynayay in haddii uu ku duro dhiig qaba HIV, aysan awoodin inay guursato qof kale," ayuu yiri Vijay Bhaskar Reddy.

'Wuxuu guriga u soo galay si xoog ah'

Waalidiinta gabadha ayaa sheegay in dhacdadu dhacday 11-kii Maarso. Waxay sheegeen in fiidkii maalintaas uu aabbuhu u baxay suuqa si uu ubax u iibiyo.

"Wuxuu ogaa in gabadheenna kaligeed guriga joogto. Wuxuu galay guriga wuxuuna mar kale u soo bandhigay guur. Markii ay diiday, wuxuu si qasab ah gacanteeda ugu duray irbad ay ku jirtay dareere cas oo uu watay."

Haweeneyda da'da yar ayaa ka baqday dhacdadan, sidaas darteed isla markiiba uma sheegin qoyskeeda, ayay boolisku sheegeen.

Laba maalmood kaddib, markii ay bilowday qandho iyo xanuun jidhka ah, waalidiinteeda ayaa u qaaday isbitaal gaar loo leeyahay. Markii dhakhaatiirtu su'aalo weydiiyeen, ayay ka warbixisay dhammaan wixii dhacay, ayuu aabbaheed u sheegay booliska.

"Wiilkaas wuxuu isku dayay inuu dilo gabadheenna isagoo ku duray dhiig qaba HIV. Waa in laga qaadaa tallaabo sharci oo adag," ayay waalidiinta gabadha dalbadeen.

'Wuxuu ogaa in uu qabo HIV'

Boolisku waxay diiwaan geliyeen kiiska fiidkii 13-kii Maarso kadib markii cabashada la helay. Eedeysanaha ayaa la xiray lana geeyay xabsi ku meel gaar ah, sida uu sheegay sarkaalka baaritaanka Vijay Bhaskar Reddy.

"Waxaan baaraynaa sida uu ku qaaday HIV. Mararka qaar wuxuu sheegaa inuu ku dhashay isagoo qaba, mararka qaarna wuxuu sheegaa inuu dambe ku qaaday. Arrintan waan baaraynaa," ayay boolisku sheegeen. Reddy wuxuu sheegay in wiilku ogaa inuu HIV-positive yahay haddana uu doonayay inuu guursado.

Haweeneyda la sheegay waxay ku jirtaa daaweyn isbitaalka Gandhi ee Hyderabad.

Sida ay boolisku sheegeen, natiijadii ugu dambeysay ee baaritaanka dhiigga gabadha waxay muujisay inay HIV-negative tahay. Si kastaba ha ahaatee, sida ay dhakhaatiirtu sheegeen, xaqiijin dheeraad ah ayaa la heli doonaa kadib baaritaanno la sameeyo laba bilood gudahood.

BBC waxay isku dayday inay la xiriirto aabbaha gabadha si ay faallo uga hesho, balse wuu diiday inuu ka hadlo. Sidoo kale isku dayo lagu la xiriiray hooyada eedeysanaha ma aysan suurtagelin.

'Calaamaduhu isla markiiba ma muuqan karaan'

Dr. Pratik Patil Yashwant, oo ah khabiir ku takhasusay cudurrada faafa iyo xakamaynta infekshanka oo ka shaqeeya KIMS Secunderabad, ayaa BBC u sheegay in inkastoo haweeneydu hadda negative tahay, haddana loo baahan yahay baaritaanno dheeraad ah marxalado kala duwan.

Dr. Patil wuxuu yiri, "Haddii dhiigga qof qaba HIV si toos ah loogu duro qof kale, fursadda uu cudurku ku gudbo waxay ka badan tahay 90%. Marxaladaha hore, baaritaannada PCR iyo kuwa serology ma muujin karaan infekshanka. Waa in marar kala duwan dib loo sameeyaa."

Wuxuu intaa ku daray, "Mararka qaar dadka qaba HIV ee daawada qaata waxay leeyihiin heer fayras oo hooseeya, laakiin taasi micnaheedu ma aha in cudurku ka baxay. Inkastoo halista gudbinta ay yaraato, haddana way gudbin karaan."

"Mararka qaar fayrasku wuxuu ku dhuuntaa unugyada dhiigga, taasoo keenta in baaritaanku isla markiiba muujin waayo. Sidaas darteed, kormeer joogto ah iyo baaritaanno joogto ah ayaa loo baahan yahay," ayuu yiri.

Dhaqankan noocan ah waxaa loo arkaa dhaqan qalloocan, ayay tiri Meena Hariharan, oo ah borofisar ka tirsan waaxda cilmi-nafsiga ee Jaamacadda Hyderabad.

"Kiiskani wuxuu muujinayaa maskaxda ah 'haddii aanan heli karin, qof kale ma heli karo.' Waxaa ka dambeeya dabeecad aad u is jecel iyo lahaansho xad-dhaaf ah," ayay tiri.

Dhacdo la mid ah ayaa horay uga dhacday magalaada Kurnool, halkaas oo haweeney lagu eedeeyay inay HIV ku durtay xaaska nin ay jaceyl u qabtay.