شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
از مالستان تا نیویارک؛ مسیر دشوار دو خواهر افغان تا وکالت در امریکا
- نویسنده, محجوبه نوروزی
- شغل, بیبیسی
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
روز ۲۹ جنوری ۲۰۲۶، شکیلا از ولسوالی مالستان ولایت غزنی سوگند وکالت خود را در نیویارک ادا کرد.
خواهر کوچکترش، فوزیه، تنها چند هفته تا اتمام مدرک کارشناسی ارشد خود فاصله دارد و قصد دارد در آزمون وکالت امریکا شرکت کند.
این دستاوردها نزدیک به پنج سال پس از ممنوعیت تحصیل دختران در مکاتب متوسطه و دانشگاهها توسط حکومت طالبان رخ میدهد؛ در حالی که میلیونها دختر افغان همچنان از ورود به صنوف درسی محروماند، دو خواهر از منطقهای محروم و حاشیهای حالا در حال آمادهشدن برای فعالیت در دادگاههای امریکا هستند.
اما آنها میگویند که «این موفقیت به آسانی به دست نیامدهاست».
از غزنی روستایی تا دادگاههای بینالمللی
شکیلا در سال ۲۰۱۷ از لیسه عالی معرفت در کابل فارغ شد و تحصیل خود در رشته حقوق را در دانشگاه امریکایی افغانستان آغاز کرد. او همچنین به عنوان کارآموز حقوقی در وزارت تجارت افغانستان کار میکرد.
«خیلیها میگفتند حقوق برای زنان آیندهای ندارد. این انگیزهی من را بیشتر کرد. میخواستم ثابت کنم که دختران و زنان هم جای خود را در این رشته دارند.»
شکیلا برنامه داشت پس از گرفتن سند کارشناسی، برای ادامه تحصیل به خارج برود و سپس به افغانستان بازگردد «تا به کشورش خدمت کند»، اما بازگشت طالبان در ۲۰۲۱ «همه آرزوهایش را نابود کرد».
«وقتی برگشتند، رویای من برای خدمت به افغانستان از بین رفت. حالا شاید هیچ وقت نتوانم به کشورم برگردم.»
شروع دوباره در خارج
زمانی که دانشگاه امریکایی افغانستان برای دانشجویان برنامه تخلیه ترتیب داد، شکیلا ابتدا مردد بود. او به عراق فرستاده شد، کشوری که او تصور میکرد مانند افغانستان درگیر جنگ است.
«اما وقتی به عراق رسیدم، فهمیدم چقدر اشتباه میکردم. مردم عراق بسیار مهربان بودند.»
بسیاری از همصنفیهایش رشته خود را تغییر دادند، زیرا تحصیل در رشته حقوق در امریکا نیازمند شروع از صفر بود: نظام حقوقی افغانستان مبتنی بر حقوق مدنی است، در حالی که امریکا نظام حقوق عمومی دارد.
اما شکیلا ادامه داد و کارشناس ارشد حقوق در امریکا شد.
«وقتی به امریکا رسیدم، همصنفیهایم در شرکتهای حقوقی کار میکردند، بعضی از آنها کتاب نوشته بودند و سیستم حقوقی امریکا را میشناختند. من احساس میکردم که باید از صفر شروع کنم.»
با این حال، او ادامه داد و همزمان با کار، برای آزمون سخت وکالت امریکا مطالعه کرد. و بالاخره در ۲۹ جنوری ۲۰۲۶، سوگند وکالت خود را ادا کرد.
او با لبخند میگوید: «مدام از خودم میپرسیدم: چگونه به این مرحله رسیدم، چگونه توانستم؟»
اما در روز ادای سوگند پدر و مادرش حضور نداشتند تا شکیلا بتواند «غرور و افتخار را در چهره آنها ببیند».
حس گناه و مسئولیت
این موفقیت برای این دو خواهر بدون پیچیدگیهای احساسی نبوده است.
«وقتی به دختران افغانستان فکر میکنم، احساس گناه میکنم. در حالی که من پیشرفت میکنم، نسل من از خیلی چیزها محروم بوده است.»
اما شکیلا این گناه را به مسئولیت تبدیل میکند: «اگر نتوانم از نزدیک به آنها خدمت کنم، از دور خدمت خواهم کرد. افغانستان و دخترانش نباید فراموش شوند.»
او از دخترانی که هنوز به اینترنت دسترسی دارند میخواهد از منابع رایگان آموزشی آنلاین استفاده کنند. اما با اندکی یاس و ناامیدی که در چهره خودش هویدا است در باره دخترانی که به انترنت دسترسی ندارند میگوید: «به جز از امید چارهای دیگری نداریم.»
با این وجود شکیلا و فوزیه به این باورند که هر کسی میتواند از صفر شروع کند.
«من در مالستان، غزنی شروع کردم. امروز در نیویارک وکیل مدافع هستم.» شکیلا با لبخند تاکید میکند.
«پرواز پسران را اجازه دادند، اما دختران را متوقف کردند»
برای فوزیه ۲۲ ساله، خروج از افغانستان آسان نبود.
او در سال ۲۰۱۹ از مکتب مرفت در کابل فارغ شد و شامل رشته حقوق در دانشگاه امریکایی افغانستان شد. هنگامی که کرونا صنفهای درسی آنلاین شد، او تا زمان بازگشت طالبان در آگوست ۲۰۲۱ به دروس خود ادامه داد.
«برگشت آنها باورنکردنی بود. اصلا نمیتوانستیم باور کنیم برگشتهاند.»
وقتی طالبان وارد کابل شدند، مردم برای فرار در شهر پراکنده شدند.
«پسران جوان به ما گفتند: زود به خانه بروید که طالبان شما را سنگسار میکنند.»
برای یک هفته، شکیلا، فوزیه و دو خواهر دیگرشان خانه را ترک نکردند.
در میدان هوایی کابل، طالبان پاسپورت دانشجویان زن را ضبط میکردند.
«به ما میگفتند نمیتوانید بدون محرم سفر کنید. دانشجویان پسر اجازه خروج داشتند. ولی زنان به خانه بازگردانده میشدند.»
پس از سه تلاش ناموفق، فوزیه نهایتاً در ۴ اکتبر ۲۰۲۲ از مسیر مرز تورخم پاکستان به قطر رفت.
فوزیه میگوید: «ترک کردن خانه آسان نبود. از اینکه من زمینه درس خواندن داشتم ولی خواهرانم نمیتوانستند تحصیل شان را ادامه بدهند، بسیار دردناک بود.»
زندگی زیر «محدودیتهای شدید»
فوزیه یک سال زندگی تحت حکومت طالبان در افغانستان را خفهکننده توصیف میکند.
او میگوید: «در دانشگاه کابل، آنها برنامههای درسی دینی را بیشتر و قوانین پوشش را سختگیرانهتر کردند.»
فوزیه میافزاید: «لباسهای ما را در ورودی دانشگاه کنترل میکردند. با آنکه ما صورتهای خود را میپوشاندیم، آنها میگفتند که دستهای تان را هم بپوشانید.»
او هر روز باید از چندین ایست بازرسی عبور میکرد.
«هر صبح از خانه خارج میشدم و نمیدانستم سالم برمیگردم یا نه.»
اما در امریکا، فوزیه تفاوت آزادی خود را با زندگی در افغانستان به روشنی میبیند.
«اینجا آزادی بیان، آزادی پوشش و آزادی تحصیل دارم. مردم ما را به عنوان انسان میبینند.»
با این حال، احساساتش پیچیده است: «خوشحالم که توانستم ادامه تحصیل بدهم، اما غمگینم چون دختران افغانستان نمیتوانند به مکتب بروند، کار کنند یا حتی لباس خود را انتخاب کنند.»
چند ماه دیگر، او مدرک کارشناسی ارشد خود را تکمیل میکند و امیدوار است در آزمون وکالت امریکا شرکت کند. فوزیه قصد دارد روی حقوق زنان و حقوق بشر مرتبط با افغانستان کار کند.
او میگوید: «همیشه باور داشتم که حقوق قدرت مبارزه با بیعدالتی را به من میدهد.»
بورسیه قطر به دانشجویان دانشگاه امریکایی افغانستان
در ۲۷ ماه مارچ ۲۰۲۴ قطر اعلام کرد که در سال ۲۰۲۳، ۲۵۰ بورسیهٔ تحصیلی کامل به دانشجویان دانشگاه امریکایی افغانستان اختصاص داده است؛ دانشجویانی که اکنون در بیش از ۴۰ کالج و دانشگاه در ایالات متحده امریکا مشغول تحصیلاند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که پس از تسلط طالبان بر افغانستان و محدودیت آموزش دختران و زنان، قطر بارها بر حق دسترسی زنان و دختران افغان به آموزش تأکید کرده است.
بر اساس گزارشهای مشترک نهادهای سازمان ملل، از جمله صندوق کودکان سازمان ملل یونیسف و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد یونسکو، حدود ۲٫۲ میلیون دختر نوجوان افغان بهدلیل ممنوعیت جاری از تحصیل در مقطع متوسطه محروم شدهاند.
به گفته این نهادها، اگر این ممنوعیت ادامه یابد، این عدد تا سال ۲۰۳۰ ممکن است به حدود چهار میلیون دختر برسد و پیامدهای بلندمدتی برای آینده کشور داشته باشد.
برای شکیلا و فوزیه، مسیر حقوقی که به کمک بورسیهٔ تحصیلی قطر میسر شده، تنها یک موفقیت شخصی نیست، بلکه «عملی در برابر محو شدن حقوق زنان و محرومیت آنان است».
دو خواهر از مالستان، که زمانی به آنها گفته شده بود حقوق برای زنان آیندهای ندارد، اکنون آماده فعالیت در دادگاههای امریکا هستند.
شکیلا میگوید: «قول من به دختران افغانستان این است که آنها را فراموش نکردهام.»