روز جهانی زن در افغانستان: «روزی دوباره به جایگاه خود برمی‌گردیم»

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

هشتم مارچ، روز جهانی همبستگی زنان است. ملل متحد امسال این روز را با شعار «حقوق، عدالت و اقدام برای همه زنان و دختران» گرامی داشته است.

این روز در حالی در جهان گرامی داشته می‌شود که با گذشت نزدیک به پنج سال از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، دختران بالاتر از صنف ششم همچنان از آموزش محروم‌اند و دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی آنان بسته مانده است. همزمان بسیاری از زنان نیز از کار در اداره‌ها و نهادهای مختلف محروم شده‌اند.

به مناسبت این روز شماری از فعالان، مقام‌های پیشین و جنبش‌های اعتراضی با نشر پیام‌هایی درباره وضعیت زنان افغانستان ابراز نگرانی کرده و بر ضرورت توجه جدی جامعه جهانی به حقوق زنان در این کشور تأکید کرده‌اند.

«روزی دوباره به جایگاه خود برمی‌گردیم»

ما با شماری از زنان در افغانستان صحبت کردیم و به مناسبت این روز، دیدگاه‌ها و تجربه‌های آنان را شنیدیم.

یکی از این زنان به ما گفت: «من کارمند وزارت معادن و صنایع بودم، اما اکنون خانه‌نشین هستم. امروز ما از جایگاه خود افتاده‌ایم، اما می‌خواهم به زنان بگویم که هیچ‌گاه ناامید نشوند. روزی خواهد آمد که دوباره به جایگاه و مقام خود بازگردیم.»

زن دیگری نیز گفت: «در افغانستان فکر نمی‌کنم روز زن برای کسی معنایی داشته باشد، چون در این کشور زنان برای بسیاری اهمیتی ندارند.»

ممنوعیت حق آموزش و کار

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در پیامی به مناسبت روز جهانی زن در صفحه ایکس خود از نقش برجسته زنان در توسعه افغانستان قدردانی کرد.

آقای کرزی در ادامه خواستار بازگشایی هرچه زودتر مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی دختران و فراهم شدن زمینه بازگشت زنان به کار شد.

در همین حال، ایوب سالنگی، معاون پیشین وزارت داخله افغانستان همزمان با روز جهانی زن در صفحه ایکس خود از درگذشت دخترش «ندا» بر اثر بیماری سرطان خبر داد. او ضمن تبریک روز جهانی زن نوشت که دخترش در غربت و دور از وطن به خاک سپرده شده است.

همچنین محمد حنیف اتمر، وزیر خارجه دولت پیشین افغانستان در صفحه ایکس خود نوشت: «در این روز، مردمان آزاد و متعهد، دولت‌های مسئول و نهادهای ملی و بین‌المللی باید تعهد خود را برای تحقق حقوق، عدالت و کرامت زنان تجدید کرده و با اراده‌ای استوار در کنار آنان بایستند.»

پنج سال زندگی زیر فشارهای روحی و جسمی

شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز به مناسبت روز جهانی زن درباره وضعیت زنان افغانستان واکنش نشان داده‌اند.

سمیه حقجو، فعال حقوق بشر، در صفحه فیس‌بوک خود نوشت: «پنج سال است که زنان افغانستان با فشارهای روحی و جسمی زندگی می‌کنند؛ از محرومیت از آموزش و کار گرفته تا ازدواج اجباری، خشونت، لت‌وکوب و حتی قتل. با همه این دردها، زنان افغانستان هنوز ایستاده‌اند، هنوز صدا دارند و هنوز برای حق و آزادی‌شان مبارزه می‌کنند.»

عاطفه طیب، یکی دیگر از کاربران فیس‌بوک، با نشر عکس‌هایی از جریان آموزش در یک صنف درسی نوشت: «در روز جهانی زن، این تصاویر مرا به سال‌هایی در افغانستان می‌برد که در مکتب و دانشگاه استقلال تدریس می‌کردم و در مدیریت و رهبری این نهادهای آموزشی نیز سهم داشتم. در آن سال‌ها دختران و زنان آزادانه دانش می‌آموختند و در کنار آن به‌عنوان معلم، استاد و نیز در عرصه رهبری و مدیریت در بخش‌های مختلف نقش فعال داشتند.»

او افزود: «اما امروز میلیون‌ها دختر افغان از حق آموزش، کار و حضور در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی محروم‌اند. این واقعیت تلخ یادآور آن است که هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند به پیشرفت و توسعه پایدار دست یابد، در حالی که نیمی از جمعیت آن از آموزش و فرصت‌های برابر محروم باشد.»

کریم کریم٬ فعال مدنی نیز در فیسبوک نوشت: دریغا که امسال، پنجمین سالی است که زن سرزمین خورشید در اسارت هیولای قبیله‌پرست به‌سر می‌برد؛ در چنگال تفکری عقب گرا، خشن و نادان که بیست میلیون زن/مادر را تنها به «جرم» زن بودن، مادر بودن، از حق آموزش، کار و زندگی آزاد محروم ساخته و آنان را در حد کنیز پایین آورده است.

در همین حال، جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان نیز با نشر پیام‌ها و ویدیوهایی عملکرد طالبان در قبال زنان را نکوهش کرده و خواستار توجه جدی جامعه جهانی به وضعیت زنان در افغانستان شده‌اند.

طالبان چه می‌گویند؟

در همین حال، سیف‌السلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف، نهی از منکر و سمع شکایات طالبان در گفت‌وگو با رسانه‌های محلی افغانستان گفته است که این وزارتخانه تنها در ده ماه گذشته ۳ هزار و ۵۱۱ شکایت در بخش حقوق زنان ثبت کرده است.

به گفته او، از میان این موارد به ۳ هزار و ۴۸۱ شکایت رسیدگی شده است.

آقای خیبر تأکید کرده که حقوق زنان از ارزش‌های اساسی اسلام است و این وزارتخانه برای حفظ این حقوق به تلاش‌های خود ادامه خواهد داد.

از زمان حاکمیت دوباره طالبان بر افغانستان، بیش از ۲۰ فرمان محدود کننده بر زنان صادر شده است و حتی محدودیت‌هایی اعمال شده که بدون دستور یا توصیه قبلی بوده است.

از منع آموزش دختران بالاتر از ۱۲ سال گرفته تا خاموش کردن صدای‌ زنان در مجامع عمومی و عمدتا محصور ماندن در چاردیواری خانه‌های‌شان.