Đàm phán Mỹ-Iran đổ vỡ, phó Tổng thống JD Vance rời Pakistan

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sau 21 giờ đàm phán hòa bình tại Islamabad, Pakistan, Mỹ và Iran đã không thể đạt được thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh.

Ông Vance nói rằng ông đến với "thiện chí", nhưng nhấn mạnh Mỹ cần thấy "cam kết căn bản về ý chí" từ Iran rằng họ sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân.

"Thực tế đơn giản là chúng tôi cần thấy một cam kết rõ ràng rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và sẽ không tìm kiếm các công cụ cho phép họ nhanh chóng có được vũ khí hạt nhân."

"Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó. Chúng tôi hy vọng sẽ thấy", ông Vance nói với các phóng viên trong cuộc họp báo sau đàm phán.

Ông Vance mô tả việc ngăn chặn năng lực hạt nhân của Iran là "mục tiêu cốt lõi" của Tổng thống Trump, người nói rằng việc đạt được thỏa thuận hay không "không quan trọng" đối với ông, và "bất kể điều gì xảy ra, chúng tôi đều thắng".

Mô tả cách tiếp cận của Mỹ trong đàm phán, ông Vance nói: "Tôi nghĩ chúng tôi khá linh hoạt, khá sẵn sàng thích ứng."

Ghi nhận tại nơi ông Vance có phát biểu trên, phóng viên thường trú tại Pakistan của BBC, bà Carrie Davies cho biết, có một sự thất vọng hiện rõ trên khuôn mặt mọi người trước kết quả của cuộc đàm phán này.

Nhiều người đã sớm nhận ra rằng việc hai bên đi đến một thỏa thuận hòa bình là điều rất mong manh, bởi khoảng cách quan điểm giữa Mỹ và Iran vẫn còn quá lớn.

Tuy nhiên, không ít người vẫn nuôi hy vọng khi nhìn vào sự hiện diện của các phái đoàn cấp cao từ cả hai phía – điều vốn được coi là tín hiệu cho thấy các bên thực sự nghiêm túc trong việc nỗ lực đạt được một thỏa thuận, vẫn theo bà Davies.

Cấp phó của ông Trump đã lên chuyên cơ Air Force 2 rời Pakistan vào sáng ngày 12/4 (giờ Việt Nam).

Bộ Ngoại giao Iran cho biết các cuộc đàm phán "rất căng thẳng", đồng thời nói rằng họ cũng tham gia với tinh thần cởi mở nhưng nhấn mạnh Mỹ phải kiềm chế "những yêu cầu quá mức và bất hợp pháp", đồng thời chấp nhận "các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran".

Trong một diễn biến khác, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hai tàu khu trục hải quân của họ đã đi qua Eo biển Hormuz và bắt đầu rà phá thủy lôi, nhưng Iran đã phủ nhận tuyên bố này.

Trong khi đó, Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu của Hezbollah, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn tại Lebanon. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông muốn một thỏa thuận hòa bình với Lebanon "có thể kéo dài lâu".

Ông Netanyahu nói thêm rằng chiến dịch nhắm vào Iran "vẫn chưa kết thúc", và "chúng tôi vẫn đang chiến đấu với họ", "vẫn còn nhiều việc phải làm".

Điểm bế tắc then chốt: năng lực hạt nhân của Iran

Mỹ đã khẳng định rõ ngay từ khi cuộc chiến bắt đầu rằng Iran "không bao giờ được phép có khả năng phát triển vũ khí hạt nhânhân" – điều mà Tehran nói rằng họ chưa từng có ý định theo đuổi.

Vào tháng 6/2025, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng năng lực hạt nhân của Iran đã bị "xóa sổ" bởi các cuộc không kích của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân tại Isfahan, Fordow và Natanz.

Sau thêm năm tuần chiến tranh vào năm 2026, hiện nay Iran vẫn còn các kho dự trữ uranium được làm giàu ở mức gần cấp độ vũ khí, được cho là đang chứa trong các bình khí nằm dưới đống đổ nát.

Trong tuần thứ ba của cuộc chiến, ông Rafael Grossi – người đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân toàn cầu IAEA – đã nói với BBC rằng rốt cuộc sẽ không có giải pháp quân sự nào cho tham vọng hạt nhân của Iran.

Ông Trump cho biết Mỹ giờ đây sẽ làm việc "với Iran" để "đào lên và loại bỏ toàn bộ… bụi hạt nhân bị chôn sâu".

Tuy nhiên, Tehran vẫn giữ lập trường cứng rắn về vấn đề này, và đây là yếu tố mang tính quyết định trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad.

Có thể lập luận rằng Tehran – với một bộ máy lãnh đạo thậm chí còn đa nghi hơn trước – giờ đây đã trở nên quyết tâm hơn trong việc theo đuổi năng lực hạt nhân nhằm răn đe một cuộc tấn công khác từ Mỹ.

Pakistan đã làm trung gian cho đàm phán Mỹ-Iran như thế nào?

Pakistan đã đóng vai trò trung gian giữa Iran và Mỹ trong vài tuần qua, chuyển thông điệp qua lại giữa hai bên, và cuối cùng đã làm trung gian cho một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.

Các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra tại Islamabad, do Pakistan làm trung gian và đăng cai, là một kết quả của thỏa thuận ngừng bắn đó.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết các cuộc đàm phán nhằm "tiếp tục thương lượng để đạt được một thỏa thuận cuối cùng nhằm giải quyết mọi tranh chấp".

Trước khi hai bên đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn, Pakistan được cho là đã chuyển một kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm của Mỹ tới Iran, nhưng đã bị Tehran bác bỏ.

Sau đó, Pakistan tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt khi Ngoại trưởng nước này, ông Ishaq Dar bay tới Bắc Kinh để tìm kiếm sự ủng hộ của Trung Quốc cho một kế hoạch hòa bình 5 điểm nhằm chấm dứt xung đột.

Những nỗ lực của Pakistan dường như đã mang lại kết quả – ít nhất là tạm thời – và Ngoại trưởng Dar đã chào đón cả phái đoàn Mỹ và Iran tại Islamabad vào hôm 11/4 trước khi các cuộc đàm phán hòa bình bắt đầu.

Phát biểu trong cuộc họp báo sau đàm phán, phó Tổng thống JD Vance đã bày tỏ sự cảm kích đối với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir, và cho biết "bất kỳ thiếu sót nào" trong quá trình đàm phán "không phải do phía Pakistan, những người đã làm việc rất xuất sắc".