Pan sefydlwyd Plaid Genedlaethol Cymru ym Mhwllheli ym 1925 symbylwyd ei sefydlwyr a'i harweinwyr gan safiad y Gwyddelod ym 1916. Adlewyrchir yr edmygedd hwn o genedlaetholwyr Iwerddon yn Awdl Gwenallt. Cerdd alegorïol yw hon am ddyfodiad y Mab Darogan i achub Cymru. Ymosodir ar Caradoc Evans, y llenor Eingl-Gymreig, ynddi, a chlodforir H. R. Jones, prif sylfaenydd y Blaid Genedlaethol, a oedd newydd farw. Awdl rymus yw 'Breuddwyd y Bardd'.

Y Goron

Testun. Pryddest: ' Y Dyrfa'
Enillydd: Cynan
Beirniaid: W. J. Gruffydd, Dyfnallt, J. E. Moelwyn Hughes
Cerddi eraill: Pryddest Dewi Emrys a ffafriai J. E. Moelwyn Hughes. Ymosododd yn hallt ar bryddest Cynan am ddefnyddio geiriau sathredig, a gwrthododd ymddangos ar y llwyfan gyda'i ddau gyd-feirniad mewn protest yn erbyn eu dyfarniad. Sarnicol oedd y trydydd i bob pwrpas, ac yr oedd gan Amanwy, Gwilym R. Jones a Gwilym Myrddin, Prifardd coronog y flwyddyn flaenorol, bryddestau yn y gystadleuaeth.

Ymateb a sylwadau Alan Llwyd

Ysbrydolwyd y gerdd hon gan genedlaetholdeb hefyd, yn union fel yn achos awdl y Gadair, ond cenedlaethodeb y bêl yn hytrach na chenedlaetholdeb y bleidlais oedd thema'r bryddest fuddugol. Cerdd am John Roberts, y chwaraewr rygbi rhyngwladol a aeth yn genhadwr, ^wyr Iolo Caernarfon, beirniad a phrifardd eisteddfodol, yw 'Y Dyrfa'. Disgrifir gêm rygbi yn Twickenham ynddi, a hynny gan ddefnyddio termau rygbi wedi eu lled-Gymreigio. Bwriad Cynan, unwaith yn rhagor, oedd ymestyn ffiniau barddoniaeth Gymraeg, yn thematig ac o safbwynt geirfa.

Y Fedal Ryddiaith                    Sefydlwyd ym 1937
 
Tlws y Ddrama                         Cystadleuaeth gynhlaiwyd rhwng 1961 a 1993
 
Tlws y Cerddor                        Sefydlwyd ym 1990 
 
Llyfrau perthnasol

Dau lyfr Canrif o Brifwyl gan Alan Llwyd,Cyhoeddwyr, Barddas. Mis Awst 2000.