'Ma jiro meel lagu dhuunto markab gantaal ku dhici karo' badmaaxiin ku sugan gacanka Faaris oo qaylodhaanminaya

Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee gantaallada socda iyo diyaaradaha dagaalka ayaa noqday muuqaal jooogta ah oo ay arkaan badmaaxiin badan oo ku xanniban maraakiibta shidaalka qaada iyo maraakiibta xamuulka ee ku sugan Gacanka Faaris, kadib markii Iiraan ku hanjabtay inay dab qabadsiin doonto markab kasta oo isku daya inuu maro Marinka Hormuz, taas oo jawaab u ah weerarrada Maraykanka iyo Israa'iil.

"Waxaan arkay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan iyo gantaallada cruise-ka oo ku duulaya joog hoose. Sidoo kale waxaan maqlayaa diyaaradaha dagaalka, balse ma aqoonsan karno waddanka ay ka tirsan yihiin," ayuu yidhi Amir, oo ah badmaax Pakistani ah oo saaran markab shidaal qaada oo ku sugan Imaaraadka Carabta, kaas oo aan awoodin inuu ka baxo aagga.

Taasi waa waxa isaga ugu cabsi badan. "Marka drone ama gantaal la qabto oo la burburiyo, waxa suurtagal ah inuu ku dhaco markabkeenna," ayuu yidhi.

Hin, oo ah badmaax u dhashay Myanmar (Burma), wuxuu arkaa dagaalka maalin kasta. "Saaka oo keliya, laba diyaaradood oo dagaal ayaa isku furay rasaas annagoo weli shaqaynayna," ayuu yidhi. "Markabka ma laha meel si gaar ah loogu dhuunto xaalad sidaas ah, sidaas darteed waxaan ku qasbanaanay inaan gudaha u cararno."

Magacyada Amir iyo Hin, iyo sidoo kale magacyada badmaaxiinta kale iyo qoysaskooda, waa la beddelay si loo ilaaliyo badqabkooda.

Waa adag tahay in la helo tirada dhabta ah ee badmaaxiinta ku xanniban Bariga Dhexe.

Si kastaba ha ahaatee, Captain Anam Chowdhury, oo ah madaxweynaha Ururka Saraakiisha Ciidanka Badda Ganacsiga ee Bangladesh, ayaa qiyaasaya in ku dhawaad 20,000 oo badmaax ay ku xanniban yihiin maraakiib ku sugan aagga.

Qaar waxay ku jiraan badda, qaarna waxay ku xanniban yihiin dekedaha, balse wuxuu sheegay in ay adag tahay in la qiimeeyo midka ka khatar badan.

"Gudaha dekedda dadku waxay u malayn karaan inay ammaan tahay, balse waxaa jiray maraakiib la duqeeyey iyagoo ku xidhan dekedda," ayuu sharaxay.

"Waxa nala weydiinayaa: xaggee baa ka ammaan badan?" ayuu si xooggan u yiri, isagoo intaas ku daray in dekedaha badankood ee Gacanka Faaris la duqeeyey, sidaas darteedna ay adag tahay in la ogaado meel ammaan ah.

Ururkiisu wuxuu la socday ugu yaraan toddoba markab oo uu sheegay in gantaallo ku dhaceen oo waxyeello gaartay intii dagaalku socday.

Wuxuu sheegay in badmaax la dilay 1-da Maarso isagoo saarnaa markabka Skylark, oo ah markab shidaal qaada oo wata calanka Jamhuuriyadda Palau ee Badweynta Baasifigga galbeed sita. Qolka matoorka ayaa dab qabsaday, shaqaalihiina waa la daad-gureeyey.

Captain Chaudhry wuxuu sheegay in badmaaxiintii ka badbaaday weerarka ay "si maskaxeed u naxsan yihiin".

Badmaaxiin kale ayaa arrintaas la qabta. Captain M Mansour Saeed, oo hogaamiya maraakiibta shidaalka qaada, ayaa BBC u sheegay in aanu arkin farqi weyn oo u dhexeeya joogitaanka dekedda ama badda marka laga hadlayo ka hortagga weerar. "Haddii ay rabaan inay bartilmaameedsadaan markabkayga, way bartilmaameedsan doonaan," ayuu yiri.

Si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in guud ahaan maraakiibta waaweyn ay ka ammaan badan yihiin marka ay badda ka fogaadaan. "Marka cimiladu kacsan tahay, mar walba badda ayaan u baxnaa, halkaas oo ay biyo badan iyo qoto dheer noo oggolaanayaan inaan si xor ah u dhaqaaqno," ayuu yiri Captain Saeed. "Dekedaha iyo biyaha ciriiriga ah, cimiladu waxay dhaawici kartaa markabka isagoo dhulka ku fariista ama ku dhaca darbiyada dekedda."

Go'itaanka carqaladaha isgaarsiinta iyo hagidda

Seojun, oo ah kabtanka markab ay saaran yihiin in ka badan 20 shaqaale oo ka kala yimid Kuuriyada Koonfureed iyo Myanmar, ayaa sheegay in hagidda dayax-gacmeedka la carqaladeeyey, taas oo kordhisay khatarta.

"Tan iyo markii dagaalku bilowday, carqaladda GPS-ka mararka qaarkood way dhici jirtay, balse saddexdii ama afartii maalmood ee la soo dhaafay aad bay uga sii dartay," ayuu yiri.

Markii markabkoodu yimid Dubai, badmaaxiintu waxay ku qasbanaadeen inay hagaan markabka iyagoo aan isticmaalin GPS.

Hoos u dhac ku yimid sahayda

Marka laga reebo walaaca badbaadadooda, badmaaxiin badan waxay ka baqayaan in dhowaan ay ka dhammaan doonaan biyo iyo cunto.

"Waxaan markabka u keenay sahay laba bilood ah. Mashiinnadii soo saari jiray biyaha macaan ee markabka ma shaqaynayaan. Sidaas darteed biyo yari ayaa na haysata," ayuu yidhi Masood, oo ah badmaax Pakistani ah.

Hein wuxuu sheegay in ka hor dagaalka markabkoodu bixin jiray cunto iskaa-dhurasho ah (buffet), shaqaaluhuna ay heli jireen cunto cusub sida ukun iyo biyo mar kasta oo ay rabaan.

Laakiin hadda sahaydu waa la xaddiday, waxaana la siiyaa hal cunto oo keliya maalintii, taas oo ka kooban afar xabbo oo yar oo hilib ah iyo saxan khudaar la shiilay. Sahaydoodu waxay ku filnaan doontaa hal bil oo keliya.

"Nolosheenna halkan waa mid aad u liidata, shidaal iyo cunto yar ayaana noo haray. Wax xiiso leh ma jiro nolol ahaan ama xitaa markabka dhexdiisa," ayuu yiri Zeeshan, oo ah badmaax kale oo Pakistani ah.

Wuxuu sheegay in shaqaaluhu aysan qaban wax hawlo ah oo gaar ah, balse ay kaliya "waqti iska dilayaan oo sugayaan nabad."

Qaar waxay u arkaan in diiradda saarista shaqadoodu ay muhiim u tahay xaaladdooda maskaxeed.

"Qofna kuma farxi karo ama kuma degi karo xaaladdan," ayuu yidhi Amir. "Waxaan isku mashquulinnaa hawlaha maalinlaha ah, tababarrada iyo layliyada badbaadada iyo amniga."

Hin, oo ah injineerka ugu sarreeya markabka, ayaa arrintaas la qabta. "Ma oggola naftayda inaan niyad jab ku dhaco sababtoo ah waxaan mas'uul ka ahay 20 shaqaale oo kale oo ka yimid Myanmar," ayuu yiri.

Wuxuu kaloo diyaariyey qorshe daad-gureyn degdeg ah haddii xaaladdu ka sii darto. "Waxaan kooxdayda u sheegay sida loo cararo, meesha laga boodo, iyo waxa ay qaadanayaan haddii wax dhacaan," ayuu yiri.

Xaddidaadaha caymiska

Xitaa haddii badmaaxiintu dhulka gaaraan ka dib marka markabku ku xirto deked ammaan ah, weli ma fududa inay ku noqdaan dalkooda ama ay ka baxaan aagga.

Hamza wuxuu sheegay in wiilkiisa, oo ku xanniban markab, uu ka mid yahay badmaaxiinta "aan loo oggolayn inay markabka ka deggaan" sababtoo ah shirkadahooda ayaa haysta baasaboorradooda.

Dhanka kale, badmaaxiinta ka tagta markabka cabsi darteed oo aan dhammaystirin qandaraaskooda waxay ku adkaan doontaa inay shaqo helaan mustaqbalka, maadaama shirkadaha maraakiibtu ay ku dari karaan liiska madow.

Xaaladdu waa mid rajo-la'aan ah, Amirna wuxuu sheegay inuu kaliya rajayn karo oo u duceyn karo caafimaadka dhammaan badmaaxiinta.

Wuxuu sidoo kale ugu baaqay shirkadaha maraakiibta inaysan ku qasbin shaqaalahooda inay maraan Marinka Hormuz.

Walaacyadan hadda waa kuwo suurtagal ah oo keliya, balse wuxuu ka baqayaa in cadaadiska dhaqaale uu ka hormarin doono arrimaha badbaadada. Wuxuu sheegay in haddii markab lagu weeraro drone ama gantaal, badmaaxiinta ay bixin doonaan khasaaraha bani'aadamka, halka xamuulka iyo markabka laftiisa la caymisan karo.

"Caymis kasta ma magdhowi karo nolosha aadanaha," ayuu yiri.

Wuxuu aaminsan yahay in xitaa marka dagaalku dhammaado, warshadda maraakiibtu si weyn isu beddeli doonto.

"Habka iyo ujeeddada dagaalkan aad bay uga duwan yihiin wixii aan aragnay sannadihii la soo dhaafay. Dagaalkani wuxuu yeelan doonaa saameyn muddo dheer ku sii jiri doonta ganacsiga Gacanka Faaris," ayuu Amir ku daray.

Captain Chaudhry wuxuu aaminsan yahay in badmaaxiintu ay ku lug yeesheen dhacdooyin aysan wax mas'uuliyad ah ku lahayn.

"Waa inaadan bartilmaameedsan maraakiibta," ayuu yiri. "Markaad bartilmaameedsato maraakiibta, dhab ahaantii waxaad u huraysaa badmaaxiinta — dad aan waxba galabsan."