Trump oo qarka u saaran go'aanno adag iyadoo Mareykanku ay hor yaallaan xulashooyin adag oo ka dhan ah Iran

Xigashada Sawirka, Getty Images
- Author, Anthony Zurcher
- Role, North America correspondent
- Reporting from, travelling with the US president in Florida
- Waqtiga akhriska: 5 daqiiqo
Saddex toddobaad ka dib markii uu billowday dagaalka wadajirka ah ee Mareykanka iyo Israa'iil ee ka dhanka ah Iran, colaadda ayaa gaartay xaalad wareer ah oo farriimo isku dhafan iyo hubanti la'aan, iyadoo hadallada Donald Trump uu inta badan u muuqdo mid ka hor imaanaya xaqiiqada dhabta ah ee jirta.
Dagaalku "aad ayuu u dhammaystiran yahay, xoogaa aad", ayuu yiri Trump, laakiin ciidamada dhulka ee cusub ee Maraykanka - oo ay ku jiraan unugga duulista badda - ayaa ku sii qulqulaya gobolka. Way "sii yaraanayaan", laakiin duqeymaha gantaalaha Maraykanka iyo Israa'iil ee bartilmaameedyada Iran ayaa si aan kala go' lahayn u socda.
Furitaanka marin-biyoodka Hormuz, oo ah meesha juqraafiyeed ee ay maraan 20% shidaalka laga dhoofiyo adduunka, waa "dhaqdhaqaaq ciidan oo fudud", laakiin hadda keliya maraakiibta Iran ay ansixisay ayaa ku gudbaya biyaha. Milateriga Iran waa "baxay", laakiin diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada ayaa weli duqaynaya bartilmaameedyada gobolka, bartilmaameedyaduna waxay gaareen ilaa saldhigga ay wadaagaan Maraykanka iyo UK ee Diego Garcia.
Qoraal fiidnimadii Sabtida uu soo dhigay Truth Social, Trump wuxuu ku hanjabay kordhinta weerarrada, isagoo ka digaya in haddii Iran aysan "si buuxda u furin, hanjabaad la'aan" Hormuz 48 saacadood, millatariga Mareykanka wuxuu bilaabi doonaa inuu bartilmaameedsado xarumaha tamarta Iran, "laga bilaabo xarunta ugu weyn".
Maalin ka hor, si kastaba ha ahaatee, waxa uu isticmaalaybartiisa baraha bulshada si uu u bixiyo liis lambar ah oo ah ujeedooyinka milatari ee Maraykanku ka leeyahay dagaalka Iran, kuwaas oo uu sheegay in Maraykanku "aad ugu dhowaanayo" inuu fuliyo.
Qodobbadaas oo ka koobnaa hadalkiisii ugu faahfaahsanaa ee uu arrintan kaga hadlay tan iyo markii uu dagaalku billowday, ayaa waxaa ka mid ahaa hoos-u-dhigga ama burburinta ciidammada Iiraan, kaabayaasha difaaca iyo barnaamijkeeda hubka nukliyeerka, iyo sidoo kale ilaalinta xulafada Mareykanka ee gobolka.
Waxa aan lagu darin hadafka lagu xaqiijinayo marin biyoodka Hormuz, taasoo uu Trump sheegay in ay tahay in ay mas'uul ka yihiin dowladaha kale ee aad ugu tiirsan shidaalka laga dhoofiyo Khaliijka. Madaxweynaha ayaa si joogta ah u xusay in Maraykanku uu yahay midka dhoofiya tamarta oo aan ku tiirsanayn tan Bariga Dhexe - inkastoo aragtidan oo kale ay ka tarjumayso dabeecadda caalamiga ah ee suuqa shidaalka, halkaas oo isbeddelka qiimaha si toos ah uu u saameeyay qiimaha matoorrada gaaska ee Maraykanka.
Qoraalka Trump ee Truth Social ma uusan ku baaqin in la beddelo nidaamka Iiraan. Waxaa meesha ka baxay tixraacyadii ku saabsanaa ansixinta hoggaamiyaha xiga ee qarankaas ama "is-dhiibid aan shuruud lahayn," kuwaas oo uu Trump ku adkeysan jiray maalmihii hore ee dagaalka. Qorshaha ugu dambeeya ee Trump ee ujeeddadiisa, waxaa suurtagal ah in Mareykanku uu soo afjaro howlgalkiisa iyadoo ay weli xukunka hayaan madaxda hadda ee Iiraan ee ka dhanka ah Mareykanka, dhoofinta shidaalkuna ay weli socoto, awooddeeda xukunka marinka Hormuz-na ay sideedii tahay.
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Haddii taasi ay tahay natiijo aan loo bogin oo ka dhalatay dagaal ay madaxweynaha iyo kaaliyayaashiisu sheegeen inuu bilaabmay kacdoonkii Iiraan ee 1979-kii ayna iyagu soo afjari doonaan, waxaa jira waddo kale oo beddel ah oo ay ku lug leeyihiin ciidamada dhulka ee Mareykanka ee hadda ku sii jeeda gobolka Bariga Dhexe. In ka yar toddobaad ka hor, warbaahinta Mareykanka ayaa werisay in cutub ka tirsan ciidanka badda, oo ka kooban qiyaastii 2,500 oo askari iyo maraakiib iyo diyaarado taageeraya, laga soo diray Japan loona soo diray Bariga Dhexe, halkaas oo ay tahay inay gaaraan maalmaha soo socda. Ciidamo kale oo kuwa badda ah oo le'eg intaas ayaa dhowaan ka baxay saldhiggooda California, iyadoo imaatinkooda la filayo bartamaha bisha Abriil.
Khubarrada milateriga ayaa soo jeediyay in Mareykanku uu qorsheynayo inuu qabsado jasiiradda Kharg, oo ah dhul cabbirkiisu dhan yahay 21 km oo laba jibbaaran (8 mayl oo laba jibbaaran) oo uu ku yaal marinka ugu weyn ee Iiraan ay shidaalka ka dhoofiso. Samaynta tallaabadan waxay, aragti ahaan, gooyn kartaa dhoofinta shidaalka ee dalkaas, iyadoo laga qaadayo dakhliga aadka loogu baahnaa laguna qasbayo inay tanaasul weyn u sameeyaan Mareykanka si loo soo afjaro colaadda. Trump ayaa Jimcihii sheegay inuusan ciidamo dhulka ah u direyn Iiraan, balse wuxuu raaciyay: "Haddii aan dirayo, hubaal idiinma sheegeen." Waxay u muuqataa in ujeeddadiisu aysan ahayn mid cad.
Hanjabaadda tallaabadaas ayaa ku riixday warbaahinta dowladda Iiraan inay Sabtidii weriyaan in weerar kasta oo lagu qaado jasiiradda Kharg uu horseedi doono in Iiraan ay "ammaan-darro" ka abuurto Badda Cas, oo ah marin kale oo muhiim u ah dhoofka caalamiga ah, iyo inay "dab qabadsiiyaan" xarumaha tamarta ee gobolka oo dhan. Digniinta Iiraan waxay hoosta ka xarriiqaysaa khatarta la socota xiisad kasta oo Mareykanku sameeyo oo sababeysa aargoosiga Iiraan.
Horraantii toddobaadkan, warbaahinta Mareykanka ayaa werisay in maamulka Trump uu isku diyaarinayo inuu weydiisto Koongarayska $200 bilyan (£150 bilyan) oo maalgelin degdeg ah ah oo loogu talagalay howlgalka milateri ee ka dhanka ah Iiraan ee socda. Codsiga noocaas ah wuxuu muujinayaa in, halkii ay xaaladdu dejin lahaayeen, Aqalka Cad uu isu diyaarinayo dagaal dheer oo uu kharash badan ku kacayo. Falcelintii ugu horreysay ee ka timid Koongarayska, oo ay ku jiraan xulafada Jamhuuriga ee Trump, waxay ahayd mid taxadar leh.
"Waxaan ka hadleynaa ciidamo dhulka gala. Waxaan ka hadleynaa noocaas oo dhaqdhaqaaq dheer ah," ayuu yiri xildhibaan Chip Roy oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga ee laga soo doorto Texas. "Waxay u baahan yihiin inay bixiyaan xog-bixin iyo sharraxaad intaas ka badan oo ku saabsan sida aan u bixin doonno lacagtaas iyo waxa ay tahay hadafkan." Waxa loogu yeero "ceeryaanta dagaalka" kaliya ma madooyeyso fekerka qorsheeyayaasha milateriga, waxay sidoo kale saameysaa fahamka siyaasiyiinta iyo dadweynaha. Dagaalka Iiraan, waxay u muuqataa, inuu joogo meel xasaasi ah oo isbeddel ku dhici karo. Laakiin jihada uu u dhaqaaqi doono halkan wixii ka dambeeya waa mid aan weli la hubin.













