Таниқли журналист ва сўз эркинлиги курашчиси Карим Баҳриев 64 ёшида вафот этди

Ўзбекистон журналистикаси, адабиёти ва жамоатчилиги оғир жудоликка учради. Таниқли журналист, шоир, таржимон ва жамоат арбоби Карим Баҳриев геморрагик инсулт ташхиси билан оғир хасталик оқибатида 64 ёшида вафот этди.

1962 йили Самарқанд вилоятида туғилган Баҳриев умри давомида ҳақиқат ва эркин сўз айтишдан чекинмаган шахс сифатида хотираларда қолади.

Карим Баҳриев ўз ижодида ва сиёсий фаолиятида мунтазам равишда сўз эркинлигига урғу бериб келган. Айниқса, унинг 2000 йиллар бошида ёзган "Сўз эркинлиги ҳақида сўз" китоби ўз даври учун катта шов-шув бўлган эди.

Бу жасорати учун у жиддий босимларга юз тутган. Журналистнинг ўзи яқинда "Лолазор" подкастида берган интервюсида хотирлашича, ушбу китоб сабабли биринчи президент Ислом Каримовнинг жаҳли чиққан ва ҳукумат вакиллари Баҳриевга мамлакатдан чиқиб кетишни тавсия қилган.

Ватанида қолишни танлаган журналистнинг олдига бешта қатъий шарт қўйилган. Уларнинг орасида ҳеч қандай раҳбарлик ёки депутатлик лавозимларига сайланмаслик ҳамда "Би-би-си" ва "Озодлик" каби хорижий ОАВларга умуман интервю бермаслик каби цензура талаблари бор эди.

1990–1995 йилларда парламент депутати бўлган вақтларида ҳам у катта сиёсий ирода кўрсатган. 1990 йилда Ўзбекистоннинг Мустақиллик декларацияси қабул қилинишида у ўша вақтдаги раҳбар Ислом Каримовга ўзининг 32 минг халқ овози билан сайланганини эслатиб, қўрқмасдан кескин хат ёзган. Бунинг натижасида қонунчиликка Ўзбекистон қонунлари СССР қонунларидан устун эканлиги ҳақидаги инқилобий банд киритилишига эришилган.

У ўша даврдаги тузумни "қўрқув салатанати" деб атаган ва агар ўша пайтда ҳам ҳозиргидек очиқ гапирганда, эҳтимол, бугунги кунгача етиб келмаган бўлишини айтган.

Шунга қарамай, у доим кескин ёзиб, кескин гапирган. Ислом Каримов ҳам унинг бу сўз эркинлигига бўлган содиқлиги ва тўғрилигини ўзига хос тарзда эътироф этган.

Каримов унга қараб: "Сен мени ҳеч қачон мақтаб ёзмадинг. Лекин мен ўлсам, ҳозир мени мақтаб турганлар ёмонлайди. Сен эса ўшанда ҳам икки оғиз тўғри гапни айтасан", деганини журналист ўз хотираларида келтирган.

Сўз эркинлиги йўлидаги хизматлари нафақат унинг шахсий асарларида, балки таржимонлик фаолиятида ҳам намоён бўлади.

У жамиятни эркин фикрлашга ундовчи, диктатура ва тоталитаризмни фош қилувчи жаҳон дурдоналари - Жорж Оруэллнинг "1984" ва "Молхона" романларини, Светлана Алексеевичнинг «Чернобил таваллоси»ни ўзбек тилига ўгирган моҳир таржимон ҳам эди.

Умрининг сўнгги йилларида у бу борадаги бой тажрибасини ёш авлодга ўргатиб, Журналистика ва оммавий коммуникациялар университетида медиа ҳуқуқи ва этикаси фанидан дарс бериб келаётган эди.

Кўплаб таниқли шахслар, зиёлиларга кўра Карим Баҳриевнинг вафоти ўзбек миллий журналистикаси ва сўз эркинлиги йўлидаги ҳаракатлар учун улкан йўқотиш бўлди.